Reablement implementeren met de interventie ZELF
Gepubliceerd op: 14-09-2026
De Erkenningscommissie Ouderenzorg heeft onlangs de interventie Zelfredzaamheid, Eigen regie, Levenskwaliteit en Functionaliteit (ZELF) erkend. Vilans heeft de interventie daarom opgenomen in de Databank erkende interventies. ZELF ondersteunt zorgteams in de implementatie van het gedachtengoed reablement.
Wat is ZELF?
ZELF leert zorgprofessionals hoe zij ouderen kunnen stimuleren tot actief functioneren en meer zelfredzaamheid. Het gaat dan om meer zelfredzaamheid in dagelijkse en betekenisvolle activiteiten. Denk onder andere aan het bovenlichaam zelf wassen, zelf kleding kunnen klaarleggen, of (zelf) weer kunnen schilderen. Centraal staat de toepassing van reablement. De doelgroep zijn ouderen met een zorgvraag in het verpleeghuis of de wijk.
Waarom ZELF?
Zelfstandigheid en eigen regie zijn belangrijk voor het welzijn en de kwaliteit van leven van ouderen. In de praktijk zien we vaak dat oudere mensen minder actief worden en taken laten overnemen. Zorgprofessionals versterken die neiging uit gewoonte, tijdsdruk of angst dat er iets misgaat. Hierdoor krijgen ouderen minder kans om dingen zelf te (blijven) doen, verliezen zij zelfstandigheid en gaan zij sneller achteruit in functioneren en gezondheid. Reablement vraagt dan ook om een cultuurverandering, zowel bij ouderen als zorgprofessionals. Door vergrijzing, een toenemende zorgvraag en personeelstekorten wordt de noodzaak voor reablement bovendien groter.
Over de erkenning
De erkenningscommissie ouderenzorg heeft twee delen van ZELF afzonderlijk beoordeeld:
- Het gedeelte voor de thuiszorg hebben zij erkend met het oordeel Goed onderbouwd. Dit betekent dat de aanpak van de interventie duidelijk is beschreven. Ook is de aanpak goed uitvoerbaar en gebaseerd op praktijkervaringen. Er wordt uitgelegd waarom de aanpak waarschijnlijk werkt. Hierbij is gebruikgemaakt van wetenschappelijke theorieën en onderzoek.
- Het gedeelte voor verpleeghuizen hebben zij erkend met het oordeel 'Eerste aanwijzingen voor effectiviteit'. Dit gedeelte voldoet aan alle kenmerken van Goed onderbouwd. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat er eerste aanwijzingen voor effectiviteit zijn.
Hoe werkt ZELF?
ZELF vraagt om interdisciplinair samenwerken en organisatiebrede steun. De aanpak combineert 4 elementen:
- organisatiebeleid dat zelfredzaamheid centraal stelt;
- een fysieke en sociale omgeving die actief functioneren ondersteunt;
- stellen van doelen;
- praktijkgerichte coaching.
Deze elementen komen terug in een scholing. Teams leren via interactieve werkvormen, motiverende gespreksvoering, modelling, feedback en oefensessies met een acteur. Praktijkopdrachten, reflectie en actieplannen stimuleren toepassing van reablement in dagelijkse zorg, betekenisvolle activiteiten en sociale participatie.
Hoe kan ik met ZELF aan de slag?
ZELF maakt gebruik van diverse ondersteunende materialen, zoals PowerPointpresentaties en video's. Daarnaast ontvangen zorgprofessionals een werkmap met daarin opdrachten, formulieren, observatietools en meetinstrumenten die directe toepassing in de dagelijkse zorgpraktijk ondersteunen. Aanmelden voor ZELF kan via de contactgegevens van Zuyd Hogeschool.
Kijk voor meer informatie en voor het downloaden van de interventiebeschrijving op de interventiepagina: Zelfredzaamheid, Eigen Regie, Levenskwaliteit en Functionaliteit (ZELF).