Naar hoofdinhoud Naar footer

Programma Perspectief

Gepubliceerd op: 10-08-2015

Laatst bijgewerkt op: 16-09-2025

Programma Perspectief is een opvoedings-/ondersteuningsprogramma voor mensen met (zeer) ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen.

Over de erkenning

Deze interventie is door de erkenningscommissie beoordeeld als: Goede aanwijzingen voor effectiviteit

Erkenning is mogelijk op de volgende niveaus:

  • Goed beschreven (Pilot ouderenzorg)
  • Goed onderbouwd
  • Effectief volgens eerste aanwijzingen
  • Effectief volgens goede aanwijzingen
  • Effectief volgens sterke aanwijzingen

Type interventie

Programma

Datum van erkenning

28-05-2025

Erkend door

Erkenningscommissie Gehandicaptenzorg (Vilans)

Het programma Perspectief is een langlopende interventie die goed is verankerd in academische werkplaatsen en zorgorganisaties. De interventie heeft begin jaren negentig echt voor een grote doorbraak gezorgd. Dit kwam doordat in het programma aandacht was voor sociale en ontwikkelfactoren in plaats van alleen medische verzorging centraal te stellen. Een sterk punt van de interventie is dat wordt gewerkt met zeer concrete stappen en het betrekken van meerdere personen of disciplines. Dit is belangrijk, omdat dit een doelgroep is die voortdurend aandacht nodig heeft.

De persoon met (Z)EVMB ontvangt ondersteuning die aansluit bij zijn of haar wensen, behoeften en mogelijkheden vanuit een relationeel en ontwikkelingsgericht perspectief. Professionals werken samen met naasten om de persoon goed te leren kennen en stemmen de ondersteuning hierop af. Zo krijgt de persoon de kans zich optimaal te ontwikkelen.

Programma Perspectief richt zich op kinderen en volwassenen met (zeer) ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen. Namelijk: (Z)EVMB; IQ niet meetbaar, en (zeer) ernstige motorische beperkingen en langdurige en intensieve ondersteuningsbehoeften. Omdat zij volledig afhankelijk zijn van anderen, zijn hun naasten en zorgprofessionals onderdeel van de intermediaire doelgroep, wat betekent dat zij ook in het programma worden betrokken.

Mensen met (Z)EVMB geven in contact met hun omgeving aan wat zij willen en nodig hebben. Professionals werken volgens een methodische en interdisciplinaire aanpak. Zo kunnen zij beoordelen of de ondersteuning aansluit bij de persoon. Deze manier van werken zorgt ervoor dat de ondersteuning steeds wordt afgestemd op de individuele behoeften.

Op de website van Programma Perspectief staan alle materialen om met de methode aan de slag te gaan: 

  • Training (boek Programma Perspectief inbegrepen) - betaald 
  • Boek Programma Perspectief: hardcopy of digitaal - betaald 
  • Lijsten en instrumenten - kosteloos te downloaden 

Programma Perspectief gaat uit van een relationele visie en een normatief uitgangspunt. Mensen met (Z)EVMB hebben recht op een situatie waarin zij zich kunnen ontwikkelen en invloed hebben op hun leven. Dit kan alleen in een wederkerige relatie met anderen. Die relatie komt vaak onder druk te staan door: 

  • een gebrek aan visie en kennis; 
  • een onduidelijk ondersteuningsperspectief; 
  • op gevoel werken (evaluatie ontbreekt); 
  • fragmentatie (te veel verschillende ondersteuners) en discontinuïteit (te veel onderbrekingen) in de ondersteuning.  

De non-verbale en unieke communicatie van mensen met (Z)EVMB maakt het lastig om signalen te herkennen en erop te reageren. Hierdoor kan de kwaliteit van ondersteuning afnemen. Dat leidt weer tot verlies van vaardigheden, onvoldoende gebruik van mogelijkheden en verergering van gezondheids- en gedragsproblemen. Deze problemen belemmeren het opbouwen van de relatie en daarmee de ontwikkeling. Door methodisch te werken, bouwen professionals een relatie op en bevorderen zij de ontplooiing en invloed van de persoon op zijn of haar leven 

Ruim dertig jaar onderzoek laat zien dat Programma Perspectief leidt tot betere interpretatie van gedrag en meer passende ondersteuning. Betrokkenen volgen een relationele en ontwikkelingsgerichte visie, formuleren een duidelijk ondersteuningsperspectief. Ook werken zij systematisch en doelgericht. Zij formuleren doelen beter en versterken de samenwerking binnen en tussen disciplines, en met ouders en naasten.

Rijksuniversiteit Groningen
Prof. dr. A.A.J. van der Putten
Email: a.a.j.van.der.putten@rug.nl
Telefoon: 050-3636408