Het Familiegesprek
Gepubliceerd op: 20-12-2022
Laatst bijgewerkt op: 10-11-2026
Het Familiegesprek is een verpleegkundige interventie die ingezet kan worden bij patiënten in intensieve en langdurige zorgsituaties waarbij er sprake is van (dreigende) overbelasting van mantelzorger(s), of waarbij familierelaties verstoord (dreigen te) raken als gevolg van de zorgsituatie.
Over de erkenning
Deze interventie is door de erkenningscommissie beoordeeld als: Goede aanwijzingen voor effectiviteit
Erkenning is mogelijk op de volgende niveaus:
- Goed beschreven (Pilot ouderenzorg)
- Goed onderbouwd
- Effectief volgens eerste aanwijzingen
- Effectief volgens goede aanwijzingen
- Effectief volgens sterke aanwijzingen
Type interventie
Ondersteunings-, begeleidings- of behandelvorm
Datum van erkenning
01-11-2022
Erkend door
Erkenningscommissie Langdurende ouderenzorg (Vilans)
Het Familiegesprek is een relevante en gedegen uitgewerkte interventie met veel aandacht voor uitvoerbaarheid. De onderbouwing is goed leesbaar uiteengezet en bevat relevante theorieën. Er zijn mooie effectstudies beschikbaar, zowel kwalitatief als kwantitatief. De interventie blijkt voor positieve effecten te zorgen op ervaren belasting en familie functioneren. Het lijkt erop dat de interventie ook leidt tot een afname van het aantal uren benodigde wijkverpleegkundige zorg.
Het doel van Het Familiegesprek is het bevorderen en versterken van familiefunctioneren en het voorkomen of verminderen van ervaren (over)belasting van mantelzorgers en families.
Het Familiegesprek is een gepland gesprek tussen een patiënt, een of meer familieleden en een wijkverpleegkundige. Familiegesprekken zijn geïndiceerd voor patiënten en hun familie in intensieve en langdurige zorgsituaties waarbij er sprake is van een van de volgende verpleegkundige diagnosen:
- overbelasting van de mantelzorger(s)
- risico op overbelasting van de mantelzorger
- verstoorde familieprocessen
De aanpak bestaat uit het samenbrengen van de patiënt en zijn familie aan de gesprekstafel. Daarna wordt het ‘goede’ gesprek gevoerd. Dit gesprek volgt een logische structuur waarbij een aantal kerncomponenten worden ingezet en bijbehorende gesprekstechnieken toegepast.
Familiegesprekken vinden plaats in een rustige en veilige omgeving met privacy. De verpleegkundige die het gesprek leidt wordt vrijgesteld van andere taken zodat er tijd en rust is voor het gesprek. Voor het opmaken van een genogram en/of ecogram zijn pen of potlood en papier nodig. Een digitaal hulpmiddel (laptop, iPad of smartphone) kan nodig zijn wanneer een of meerdere familieleden niet fysiek aanwezig kunnen zijn, maar wel digitaal aan willen sluiten.
De interventie is gebaseerd op de theoretische uitgangspunten van Family Systems Nursing (FSN). Vanuit dit FSN-perspectief ziet men ziekte en gezondheid als ‘een familieaangelegenheid’. De ziekte van een familielid beïnvloedt de gezondheid van alle familieleden.Het functioneren van een familie is van invloed op de manier waarop de patiënt de eigen ziekte ervaart en hoe een familie omgaat met de zorgsituatie. FSN wordt internationaal gezien als een tak van de wetenschap die zich richt op het ontwikkelen van kennis van de structuur en het functioneren van families bij ziekte en gezondheid. De theoretische onderbouwing van FSN is gebaseerd op systeemtheorie, cybernetica, narratieve en systemische communicatie.
Training
Voor toepassing van Het Familiegesprek is het nodig dat de verpleegkundige zich kan vinden in het gedachtegoed van FSN en de training Het Familiegesprek volgt. De training is geaccrediteerd door het Kwaliteitsregister Verpleegkundigen en Verzorgenden. Gecertificeerde trainers van het Lectoraat Familiezorg van de Hanzehogeschool Groningen verzorgen de training.
Uit kwalitatieve studies blijkt dat patiënten en hun families familiegesprekken als zeer waardevol ervaren en dat deze gesprekken het familiefunctioneren ondersteunen.
Kwantitatief en (quasi-)experimenteel onderzoek toont positieve resultaten.
In de Nederlandse context is in de afgelopen vijf jaar onderzoek gedaan naar de opbrengsten van de training Het Familiegesprek en de toepasbaarheid van de interventie Het Familiegesprek door wijkverpleegkundigen in de thuiszorg.